Tüm Eğitim Çalışanları Sendikası (TEÇ-SEN), Ağustos 2026 tarihli “İnsani Yaşam Endeksi” raporunu yayımladı. Sendikanın AR-GE Birimi tarafından hazırlanan çalışmada, büyükşehirlerde farklı hane büyüklükleri için insanca yaşamın aylık maliyeti hesaplandı. Barınma, gıda, ulaşım ve faturaların yanı sıra sağlık, eğitim, sosyal yaşam, tatil ve birikim gibi giderlerin de dahil edildiği raporda, hanelerin ihtiyaç duyduğu bütçeler dikkat çekti.
Rapora göre, büyükşehir koşullarında insanca yaşam için tek kişilik bir hanenin aylık 125 bin liraya, iki kişilik bir ailenin 193 bin 500 liraya, iki yetişkin ve üç çocuktan oluşan beş kişilik bir ailenin ise 377 bin liraya ihtiyacı bulunuyor.
Çalışmanın resmi bir fiyat endeksi olmadığı, belirli yaşam standartları ve harcama varsayımları üzerinden oluşturulan bir bütçe modeli olduğu belirtildi. Hesaplamalarda yalnızca temel ihtiyaçların karşılanması değil, borçlanmadan yaşayabilmek, sosyal hayata katılmak, yıllık tatil yapmak ve düzenli birikim sağlayabilmek de esas alındı.
TEK KİŞİNİN AYLIK YAŞAM MALİYETİ 125 BİN LİRA
Raporda, tek başına yaşayan bir yetişkinin aylık bütçesinin 125 bin lira olduğu hesaplandı. Bu tutarın 30 bin lirası kiraya, 18 bin lirası gıda ve market harcamalarına, 15 bin lirası ise birikim ve gelecek güvencesine ayrıldı.
Araç yakıtı, bakım, sigorta, motorlu taşıtlar vergisi ve ek ulaşım giderleri için toplam 16 bin lira öngörülürken sosyal yaşam ve yıllık tatilin aylık karşılığı için ayrı ayrı 8 bin liralık bütçe belirlendi.
Raporda, tek kişilik hanelerde kira, aidat, internet, ev eşyası ve ulaşım gibi giderlerin tek bir kişi tarafından karşılanmasının kişi başına düşen yaşam maliyetini artırdığına dikkat çekildi.
İKİ KİŞİLİK AİLEDE BÜTÇE 193 BİN 500 LİRA
İki yetişkinden oluşan bir ailenin aylık insanca yaşam bütçesi 193 bin 500 lira olarak hesaplanırken kişi başına düşen maliyet 96 bin 750 lira oldu.
Bu hane için kira gideri 38 bin, gıda ve market harcamaları 30 bin, birikim ve gelecek güvencesi ise 25 bin lira olarak belirlendi. Sosyal yaşam ve tatil için toplam 29 bin lira ayrılırken beklenmedik giderler ve gelecek güvencesi kapsamında toplam 33 bin liralık bütçe öngörüldü.
Raporda, ortak giderlerin paylaşılması sayesinde iki kişilik ailelerde kişi başına düşen maliyetin tek kişilik hanelere kıyasla yaklaşık yüzde 22,6 daha düşük olduğu ifade edildi.
BEŞ KİŞİLİK AİLENİN AYLIK BÜTÇESİ 377 BİN LİRA
İki yetişkin ve üç çocuktan oluşan beş kişilik bir ailenin insanca yaşam bütçesi ise aylık 377 bin lira olarak hesaplandı. Bu bütçede kira için 50 bin, gıda ve market harcamaları için 60 bin, birikim ve gelecek güvencesi için 45 bin lira öngörüldü.
Çocukların eğitim ve gelişim giderleri de aile bütçesinde önemli bir yer tuttu. Eğitim, kurs ve kırtasiye harcamaları için 30 bin, okul yemeği, harçlık ve kantin giderleri için 15 bin, çocukların sosyal gelişimi için ise 10 bin lira ayrıldı. Böylece çocuk ve eğitim harcamalarının aylık toplamı 55 bin liraya ulaştı. Sosyal yaşam ve tatil giderleri için belirlenen toplam bütçe ise 50 bin lira oldu.
Raporda, çocuklu ailelerde eğitim, sağlık, beslenme ve sosyal gelişim giderlerinin yaşam maliyetini önemli ölçüde artırdığına işaret edilerek gelir yetersizliğinin çocukların eğitim ve gelişim olanaklarını da kısıtlayabileceği vurgulandı.
TEÇ-SEN’DEN ÜCRET POLİTİKALARININ YENİDEN DÜZENLENMESİ ÇAĞRISI
TEÇ-SEN Genel Başkanı Ümit Demirel, raporun sunuş bölümünde çalışanların yalnızca temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir gelirle sınırlı kalmaması gerektiğini belirtti. Demirel, kamu çalışanları ve tüm emekçilerin insan onuruna yaraşır, ekonomik açıdan güvenli ve geleceğe yönelik birikim yapabilecekleri bir yaşam standardına ulaşmasının önemini vurguladı.
Raporda, gelir yetersizliğinin yalnızca tüketim harcamalarını azaltmakla sınırlı kalmadığı; sosyal yaşamın daralması, sağlık harcamalarının ertelenmesi, çocukların gelişim olanaklarının kısıtlanması ve ekonomik güvencesizliğin artması gibi sonuçlar doğurabildiği ifade edildi.
TEÇ-SEN, kamu çalışanlarının ücretlerinin gerçekleşen ve beklenen enflasyon karşısında korunmasını, yaşam maliyetlerindeki değişimlerin maaşlara zamanında yansıtılmasını ve çalışanların yalnızca zorunlu ihtiyaçlarını karşılamaya odaklanan değil, insanca yaşam koşullarını da gözeten bir ücret politikasının hayata geçirilmesini talep etti.
